Zeszyt: 2026, vol. 21 / 1 / 1
Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u przetacznika kłosowego (Veronica spicata L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu. Uwzględniono scenariusz zmian klimatu dla Polski SRES: A1B. Potrzeby wodne przetacznika wyznaczono metodą współczynników roślinnych. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że w okresie prognozowanym (2021-2050) wystąpi większa zmienność potrzeb wodnych przetacznika. W okresie prognozowanym należy się spodziewać wystąpienia wyraźnej tendencji do zwiększania się potrzeb wodnych przetacznika o 6,9 mm w każdym dziesięcioleciu. Przewidywane jest zmniejszenie sum niedoborów opadu dla całego okresu wegetacji przetacznika kłosowego (tj. od 11 maja do 10 lipca). Niedobory te zmniejszą się odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym z poziomu 129,9 mm, 175,7 mm i 210,7 mm w okresie referencyjnym do 121,2 mm, 169,4 mm i 205,5 mm w okresie prognozowanym. ...
Ocena efektywności energetycznej obiektu budowlanego jest ważnym elementem szacowania oraz minimalizowania jego kosztów eksploatacyjnych. Analiza ta ma szczególne znaczenie w przypadku obiektów o dużej kubaturze, w tym dla budynków użyteczności publicznej. Celem przeprowadzonych badań było określenie zużycia energii elektrycznej i ciepła przez budynek użyteczności publicznej tj. wybraną siedzibę Urzędu Gminy w woj. śląskim (pow. żywiecki). Zakres badań obejmował obliczenie zapotrzebowania na energię: użytkową (EU), końcową (EK) i pierwotną (EP) zarówno przed jak i po termomodernizacji przeprowadzonej w latach 2016-2019, a także opracowanie rekomendacji dla dalszych modernizacji mających na celu obniżenie energochłonności ocenianego obiektu. W wyniku analizy wskaźników energetycznych obliczonych dla budynku przed i po modernizacji termicznej stwierdzono, że wykonane prace budowlane pozytywnie wpłynęły na efektywność energetyczną i ekonomiczną tego obiektu zmniejszając zużycie energii pierwotnej z 639,04 kWh∙ m-2∙rok-1 do 143,83 kWh∙m-2∙rok-1. Rekomenduje się wykonanie dalszych prac, w wyniku których zużycie energii pierwotnej może zostać zmniejszone do 92,20 kWh∙m-2∙rok-1 (35,9%), co pozwoli na osiągnięcie warunków technicznych przewidzianych dla obiektów użyteczności publicznej do 2030 roku. ...
Selektywne gromadzenie odpadów komunalnych w systemie „u źródła" stanowi jedno z podstawowych narzędzi zwiększania poziomu recyklingu, a także zmniejszania zużycia energii i nakładów pracy związanych z późniejszym doczyszczaniem odpadów w sortowniach. Istotnym problemem tego systemu pozostaje jednak obecność zanieczyszczeń w workach i pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki odpadów. W artykule przedstawiono obowiązujące wymagania prawne w zakresie selektywnego zbierania odpadów w Polsce oraz omówiono problemy i główne przyczyny błędów popełnianych przez mieszkańców podczas segregacji odpadów komunalnych. Celem pracy było zaprojektowanie automatycznego systemu kontroli segregacji odpadów zbieranych selektywnie, umożliwiającego weryfikację poprawności segregacji odpadów trafiających do pojemników zlokalizowanych w altanach śmietnikowych poprzez analizę kodów kreskowych umieszczonych na opakowaniach oraz bazy danych przypisującej kodom EAN rodzaju materiału. Opracowany system integruje rozwiązania mechaniczne (klapa wrzutowa, system podnoszenia wciągarką łańcuchową), elementy automatyki i elektroniki (moduł skanujący kody kreskowe) oraz nowoczesną architekturę wiat śmietnikowych. Dobór modułu skanującego przeprowadzono z zastosowaniem metody AHP, umożliwiającej wielokryterialną ocenę dostępnych na rynku rozwiązań. W procesie projektowania uwzględniono wymagania funkcjonalne, eksploatacyjne, ergonomiczne oraz aspekty bezpieczeństwa użytkowania. ...
Conventional fixed-tilt flat-plate solar water heaters often suffer from reduced efficiency due to seasonal variations in solar radiation, leading to greater dependence on unreliable and costly grid electricity for hot water supply in Nigerian pre-primary educational institutions. This study simulated, fabricated, experimentally tested, and validated an active serpentine flat-plate solar water heater (collector area 2.04 m², storage tank capacity 65 dm3) designed to provide hot water at 50 °C for pre-primary schools in Bauchi, Nigeria. System sizing and optimal collector tilt angles (monthly, quarterly, and annual) were determined using MATLAB. Thermal performance was simulated in TRNSYS 16 with Typical Meteorological Year (TMY) data for Bauchi. The prototype was tested under monthly optimal tilt during February-April 2025, with hourly temperature measurements using calibrated thermocouples. Model accuracy was assessed via root mean square error (RMSE) and Nash-Sutcliffe efficiency (NSE). Simulation results showed that monthly optimal tilt outperformed quarterly and fixed-latitude configurations, achieving the target 50°C by 09:00 h in most months and a peak of 82°C in April. Experimental validation indicated strong agreement (highest RMSE = 2.71°C in March; NSE = 0.92 in April), with experimental peaks reaching 85°C at 15:00 h in April. Economic analysis revealed that the ₦439,616 initial investment ...
Ocena środowiskowego wpływu diet najczęściej opiera się na analizie średnich wartości śladu wodnego i śladu węglowego, podczas gdy znacznie rzadziej uwzględnia zmienność wzorców żywieniowych oraz identyfikację czynników odpowiedzialnych za powstawanie presji środowiskowej. Ponadto ślad wodny i ślad węglowy są często traktowane jako równoważne wskaźniki oddziaływania środowiskowego, pomimo że odzwierciedlają odmienne mechanizmy związane z produkcją i konsumpcją żywności. Celem badań była identyfikacja głównych źródeł presji środowiskowej wynikającej z indywidualnych wyborów żywieniowych poprzez porównawczą analizę śladu wodnego i śladu węglowego diet studentów oraz ocenę ich tygodniowej zmienności. Badanie przeprowadzono na podstawie siedmiodniowych dzienniczków żywieniowych. Dla każdego respondenta obliczono średni dzienny ślad wodny i ślad węglowy oraz wskaźniki opisujące ich tygodniową zmienność i koncentrację: współczynnik zmienności (CV) oraz wskaźnik koncentracji (HHI). Zarówno dla śladu wodnego, jak i śladu węglowego wykazano, że średni poziom śladu środowiskowego był w dużej mierze niezależny od jego tygodniowej zmienności (CV) oraz koncentracji (HHI). Wskaźniki CV i HHI wykazywały silne dodatnie korelacje, co sugeruje, że opisują powiązane, lecz nie tożsame aspekty tygodniowego rozkładu presji środowiskowej. Modele regresji wykazały odmienne determinanty śladu wodnego i śladu węglowego, wskazując na większe znaczenie produktów importowanych dla śladu wodnego oraz produktów pochodzenia zwierzęcego dla śladu węglowego. Uzyskane wyniki wskazują, że ślad wodny i ślad ...
Celem artykułu jest porównanie potencjału infrastruktury transportowej dwóch sąsiadujących gmin powiatu dębickiego o odmiennym statusie administracyjnym i różnym położeniu względem osi autostrady A4 oraz dróg krajowych: Jodłowej (gmina wiejska, sieć powiatowa i gminna) oraz Pilzna (gmina miejsko-wiejska, DK73, DK94, sąsiedztwo A4 bez węzła na terenie gminy). W pracy zastosowano miary związane z infrastrukturą tj.: wskaźnik uzbrojenia (gęstość względem powierzchni), wskaźnik wyposażenia (gęstość względem ludności) oraz średnią ważoną gęstości sieci, liczone dla sumy sieci dróg na podstawie ewidencji zarządców za 2010-2020 i danych GUS. Uzupełnieniem analiz jest badanie CAWI (N=50+50) obejmujące ocenę stanu dróg, dostępu do układu komunikacyjnego i małej infrastruktury. W 2020 r. sieć drogowa w gminie Jodłowa wynosiła: 54,50 km, a w Pilźnie: 213,16 km (w tym 20,69 km dróg krajowych). Wskaźnik uzbrojenia wynosił odpowiednio: 91,0 i 129,1 km/100 km², wskaźnik wyposażenia: 10,3 i 11,7 km/1000 mieszkańców. Oceny mieszkańców idą w tym samym kierunku co ranga sieci transportowej. W Pilźnie przeważają oceny dobre i bardzo dobre dla stanu dróg oraz dostępności do układu, w Jodłowej częściej występują ocena średnie. Infrastruktura drogowa jest częściej wskazywana jako atut w Pilźnie (40%) niż w Jodłowej (34%), natomiast wśród słabości, szans i zagrożeń dominują czynniki społeczno-gospodarcze. Sąsiedztwo autostrady A4 nie zrównuje sytuacji ...
