Streszczenie:

Ocena środowiskowego wpływu diet najczęściej opiera się na analizie średnich wartości śladu wodnego i śladu węglowego, podczas gdy znacznie rzadziej uwzględnia zmienność wzorców żywieniowych oraz identyfikację czynników odpowiedzialnych za powstawanie presji środowiskowej. Ponadto ślad wodny i ślad węglowy są często traktowane jako równoważne wskaźniki oddziaływania środowiskowego, pomimo że odzwierciedlają odmienne mechanizmy związane z produkcją i konsumpcją żywności. Celem badań była identyfikacja głównych źródeł presji środowiskowej wynikającej z indywidualnych wyborów żywieniowych poprzez porównawczą analizę śladu wodnego i śladu węglowego diet studentów oraz ocenę ich tygodniowej zmienności. Badanie przeprowadzono na podstawie siedmiodniowych dzienniczków żywieniowych. Dla każdego respondenta obliczono średni dzienny ślad wodny i ślad węglowy oraz wskaźniki opisujące ich tygodniową zmienność i koncentrację: współczynnik zmienności (CV) oraz wskaźnik koncentracji (HHI). Zarówno dla śladu wodnego, jak i śladu węglowego wykazano, że średni poziom śladu środowiskowego był w dużej mierze niezależny od jego tygodniowej zmienności (CV) oraz koncentracji (HHI). Wskaźniki CV i HHI wykazywały silne dodatnie korelacje, co sugeruje, że opisują powiązane, lecz nie tożsame aspekty tygodniowego rozkładu presji środowiskowej. Modele regresji wykazały odmienne determinanty śladu wodnego i śladu węglowego, wskazując na większe znaczenie produktów importowanych dla śladu wodnego oraz produktów pochodzenia zwierzęcego dla śladu węglowego. Uzyskane wyniki wskazują, że ślad wodny i ślad węglowy nie są wskaźnikami zamiennymi, lecz opisują odmienne źródła presji środowiskowej wynikającej z wyborów żywieniowych. Jednoczesne uwzględnienie obu wskaźników oraz analizy tygodniowej zmienności pozwala na pełniejszą identyfikację czynników odpowiedzialnych za środowiskowe oddziaływanie diet i może stanowić wartościowe narzędzie wspierające projektowanie bardziej zrównoważonych wzorców żywieniowych.