Streszczenie:

Transport jest obecnie jednym z ważniejszych aspektów życia społeczno-gospodarczego. Zaspokaja on podstawowe potrzeby społeczeństwa i ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania globalnej gospodarki. Celem badań była ogólna charakterystyka transportu w Polsce oraz przedstawienie rozmiarów i struktury głównych gałęzi transportu lądowego, w tym transportu drogowego i kolejowego w latach 2019-2023. Celem pracy było także zbadanie wpływu pandemii, agresji Rosji na Ukrainę oraz problemów gospodarczych na transport drogowy i kolejowy w ujęciu: ogólnym, zasięgu terytorialnego, handlu zagranicznego (eksportu i importu) oraz struktury ładunków. Polski transport drogowy i kolejowy w badanym okresie 2019-2023 został dotknięty trzema kryzysami. Pierwszy wystąpił w roku 2020, w którym branża transportowa mierzyła się z ograniczeniami związanymi z pandemią COVID-19, drugi w roku eskalacji agresji Rosji na Ukrainę (2022), a trzeci w roku 2023, gdy nastąpiło spowolnienie gospodarcze oraz wzrost inflacji. Wyniki badań wskazują, że w latach 2019-2023 transport ładunków drogą samochodową był ośmiokrotnie większy niż transport ładunków drogą kolejową. W transporcie drogowym ładunki najczęściej stanowiły rudy metali oraz inne produkty górnictwa i hutnictwa, natomiast w transporcie kolejowym były to węgiel kamienny i brunatny; ropa naftowa i gaz ziemny. Import ładunków transportem kolejowym był w analizowanym okresie prawie czterokrotnie większy niż transportem drogowym, a export około dwukrotnie większy.