Rola ostróg w regulacji rzek

Słowa kluczowe: ostrogi, hydrodynamika, ruch rumowiska, regulacja rzek

Streszczenie:

Ostrogi są konstrukcjami budowanymi poprzecznie do kierunku przepływu, które stosowane są przy regulacji rzek nizinnych. Zasadniczym celem ich budowy jest ochrona brzegów oraz zwężenie koryta rzecznego, co prowadzi do zwiększenia głębokości w korycie głównym, a w konsekwencji do przedłużenia okresu nawigacyjnego. Analizując wpływ ostróg na hydrodynamikę oraz ruch rumowiska w rzece, należy rozważyć na dwa przypadki: (1) ostrogi niezatopione, kiedy korona konstrukcji znajduje się ponad zwierciadłem wody oraz (2) ostrogi zatopione. W warunkach ostróg niezatopionych obserwuje się zwężenie koryta głównego rzeki, któremu towarzyszy zwiększenie prędkości wody, a w konsekwencji jego pogłębianie. W obszarach między ostrogami ruch wody jest znacznie wolniejszy, co powoduje odkładanie się tam niesionego rumowiska. W przypadku ostróg zatopionych ruch wody odbywa się całym korytem rzeki, jednak zwiększenie oporów ruchu w obszarze ostróg powoduje zmniejszenie przepustowości rzek, co może mieć istotne znaczenie w warunkach powodziowych. W każdym z przypadków ruchowi wody towarzyszy mniej lub bardziej intensywny ruch rumowiska. Stan wiedzy w zakresie mechanizmów wzajemnego oddziaływania rzeki z ostrogami jest nadal niewystarczający, by można było prognozować zmiany denne w korycie rzeki z dużą dokładnością. Ostrogi choć budowane od bardzo dawna, nie zawsze doprowadziły do osiągnięcia zamierzonego celu; często przysparzają dodatkowych trudności (np. wymycia, odkładanie rumowiska). W ostatnim okresie można zauważyć powrót do badań laboratoryjnych; rzadziej wykonywane są pomiary terenowe. Badania na modelach hydraulicznych pozwalają lepiej zrozumieć mechanizmy rządzące ruchem wody i rumowiska w warunkach rzeki regulowanej ostrogami. Dostarczają one również danych dla potrzeb weryfikacji modeli matematycznych, które pozwolą na rozwiązywanie problemów występujących w naturze.

Cytowanie:

Robakiewicz M. 2006. Rola ostróg w regulacji rzek. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich. Nr 2006/ 4 (2)